Kultura

Otvorena izložba o Ovčarsko-kablarskoj “Svetoj Gori”

19.05.2022 | 12:04 Otvorena izložba o Ovčarsko-kablarskoj “Svetoj Gori”

Srpski manastiri Ovčarsko-kablarske klisure vijekovima su čuvari vjere i nacionalnog identiteta, a svojom mješavinom umjetničkih stilova iz raznih istorijskih epoha svjedoče o brojnim pokušajima nasilnog gašenja pravoslavlja i novim dizanjima iz pepela, rečeno je u Foči na otvaranju izložbe Narodnog muzeja iz Čačka o ovom manastirskom kompleksu.

Izložba “Manastiri Ovčarsko-kablarske klisure”, povodom Međunarodnog dana muzeja, postavljena je u galeriji Muzeja Stare Hercegovine, a uz izložbu je promovisana  i istoimena monografija autora Delfine Rajić i Miloša Timotijevića, u izdanju Narodnog muzeja Čačak i Službenog glasnika iz Beograda.

Manastiri podno Ovčara i Kablara, uz Zapadnu Moravu, nastali su pred samu propast srpske srednjovjekovne države u vrijeme nesigurnosti usljed turskih napada krajem 14. i u 15. vijeku.

Vujadin Vujadinović, arheolog Narodnog muzeja iz Čačka, kaže da se pretpostavlja da je to bilo u vrijeme kada su  isihasti počeli da se povlače sa Svete Gore i kada su osnovali svoja pribježišta u toj izuzetno teško pristupačnoj klisuri.

„To je najznačajnija kulturno-istorijska cjelina u Zapadnoj Srbiji, jedna od nekoliko takvih cjelina koje se nazivaju malim srpskim svetim gorama. Sastoji se od deset živih manastira i nekoliko crkvišta, odnosno ruševina starih manastira i svetih mjesta“, kaže Vujadinović.

On ističe da ove manastire krasi  izuzetna arhitektura, raskošan ikonopis i bogata riznica rukopisnih knjiga, poput neobično ukrašenog Karanskog četvorojevanđelja nastalog početkom 17. vijeka iz manastira Nikolje.

“To je najstariji manastir, koji se pominje u izvorima već u 15. vijeku. Pored toga, niko ne može ostati ravnodušan pred arhitektonskim vrijednostima Svete Trojice pod Ovčarom i Blagoveštenja pod Kablarom u kojem se nalazi jedan od značajnijih ikonstasa 17. vijeka“, navodi Vujadinović.

Ovčarsko-kablarski manastiri vijekovima ostavljaju snažan utisak na sve posjetioce i privlače pažnju brojnih istraživača.

Prema Vujadinovićevim riječima, mada nije poznato kada su tačno osnovani, pretpostavlja se da su u 12. vijeku na njihovim mjestima postojale isposnice.

On je naveo da su kao kulturno-istorijska cjelina veoma raznoliki i razuđeni po umjetničkim stilovima i tradiciji usljed stalnih razaranja, obnova, novih rušenja i novih izgradnji.

„Skromno graditeljsko i umjetničko nasljeđe iz srednjeg vijeka prepliće se sa velikom duhovnom i graditeljskom obnovom tokom osmanske vlasti kada ih je većina obnovljena ili nastala, uz nespretne pokušaje obnove u 19. i prvoj polovini 20. vijeka. Pojedini manastiri očuvali su dio vrijednosti iz svih epoha, ali najveći dio danas postojećih hramova obnovljen je ili iznova podignut u 20. ili početkom 21. vijeka. Svaka istorijska epoha ostavila je trag na manastirima koji svjedoče o prohujalim vremenima, kao i o umjetničkom i kulturnom stvaranju mnogih generacija”, istakao je Vujadinović.

On je dodao da monografija sadrži do sada neobjavljene podatke i da osvjetljava zanemarene i slabo osvijetljene periode iz istorije tog kraja, te da nije ispitivano samo materijalno nasljeđe, već i duhovni značaj manastira, kao iskonske ljudske težnje za zajedništvo sa Bogom.

„U osnovi monaškog opredjeljenja je težnja da se zavjetima bezbračnosti, odricanja i poslušnosti još na Zemlji osjeti predukus vječnog života u zajednici sa Bogom. Manastiri su značajni duhovni i kulturni, ali i ekonomski centri, gdje se razvijalo školstvo, osnivale bolnice, organizovao prepisivački i intelektualni rad”, naveo je Vujadinović.

Direktor Muzeja Stare Hercegovine Dušanka Stanković istakla je da je ovom izložbom uspostavljena saradnja muzeja iz Foče i Čačka.

Ona je navela da je manastirska cjelina Ovčarsko-kablarske klisure nastajala šest vijekova kroz neprestane uspone, razaranja i nove obnove, ali ipak u kontinuitetu monaškog života, intelektualnog i umjetničkog stvaralaštva koje nikada nije prestajalo.  

„Izložba će u našem muzeju biti do 3. juna, kada  slijedi izložba slika Atanasija Popovića Muzeja u Trebinju. Za kraj juna pripremamo izložbu „Foča u doba Kraljevine Jugoslavije“ našeg kustosa Danka Mihajlovića“, rekla je Stankovićeva.

Na otvaranju izložbe „Manastiri Ovčarsko-kablarske klisure“ prikazan je i istoimeni polučasovni film, a veče su recitacijom i pjesmom uveličali učenici Bogoslovije i Srednjoškolkog centra.

Izvor: Radio Foča

Podijelite vijest: